Khi vợ chồng khác tuổi khác mệnh: chọn hướng và bố trí thế nào
Đây là câu hỏi rất hay gặp và cũng hay làm người ta rối: hai vợ chồng sinh năm khác nhau, tra ra hai kết quả khác nhau, và các bảng thì không nói rõ phải theo ai. Bài này trình bày mấy cách đang được dùng, nói rõ chỗ chúng không thống nhất, và bày cách quyết cho gọn.
Trước hết: vì sao không có câu trả lời duy nhất
Ba lý do chồng lên nhau, và biết chúng thì bạn đỡ mất công tìm một đáp án dứt khoát vốn không tồn tại.
Thứ nhất, cách xác định hành của một người vốn đã có nhiều lối. Có cách theo nạp âm năm sinh, có cách theo cung phi — và hai thứ này khác nhau dù cùng được gọi là "mệnh". Cùng một người có thể ra hai hành khác nhau tuỳ cách tính.
Thứ hai, mốc đổi năm không thống nhất. Có nơi tính từ Tết âm lịch, có nơi tính từ tiết Lập xuân. Người sinh trong khoảng giữa hai mốc đó bị xếp vào hai năm khác nhau tuỳ cách tính.
Thứ ba, chuyện theo ai trong nhà cũng là một quy ước, và quy ước đó khác nhau giữa các nguồn. Có nguồn nói theo người trụ cột, có nguồn nói theo người đứng tên, có nguồn khuyên tìm hướng dung hoà.
Nói vậy không phải để bác bỏ. Nói vậy để khi hai người tư vấn cho hai kết luận trái nhau, bạn biết đó là chuyện bình thường của lĩnh vực này chứ không phải ai đó tính sai.
Mấy cách thường được dùng
Theo một người. Chọn một người làm mốc rồi tính theo người đó. Cách này đơn giản và cho kết quả dứt khoát. Nhược điểm là nó bỏ qua người kia hoàn toàn, và trong nhà thì điều đó đôi khi thành chuyện tình cảm chứ không chỉ là chuyện kỹ thuật.
Tìm phần giao. Tính cho cả hai rồi xem có hướng hoặc màu nào cùng nằm trong danh sách của cả hai không. Thường là có, vì các bảng liệt kê nhiều lựa chọn chứ không phải một. Đây là cách nhiều gia đình thấy dễ chịu nhất.
Chia theo khu vực. Phần chung của căn nhà thì tìm phần giao; phòng riêng hoặc góc riêng của mỗi người thì theo người đó. Cách này hợp với nhà đủ rộng.
Chia theo việc. Người nào phụ trách việc gì thì phần liên quan tới việc đó theo người ấy — chẳng hạn bàn làm việc của ai thì theo người ấy.
Cả bốn cách đều đang được dùng. Chọn cách nào là quyết định của gia đình, không phải một phép tính có đáp án đúng.
Khi hai kết quả nói ngược nhau hẳn
Đôi khi tính ra hai danh sách gần như không giao nhau. Lúc đó có mấy hướng:
Kiểm lại đầu vào trước. Rất nhiều trường hợp "ngược nhau" thực ra là do một trong hai người bị tính nhầm năm — nhất là người sinh vào khoảng đầu năm âm lịch. Kiểm mốc đổi năm trước khi kết luận.
Xem hai bên có đang dùng cùng một hệ không. Một người tra theo nạp âm, một người tra theo cung phi thì ra hai thứ khác nhau và cả hai đều đúng theo hệ của mình.
Nếu vẫn ngược nhau, hãy coi đó là thông tin: hệ này không phân định được trường hợp của gia đình bạn. Lúc đó quyết bằng tiêu chí đo được là hợp lý hơn cả.
Tiêu chí đo được nên đứng trước
Với bố trí nhà, mấy thứ sau bạn kiểm chứng được ngay và chúng ảnh hưởng tới đời sống hằng ngày nhiều hơn:
- Phòng ngủ: tránh nắng chiều gắt, tránh mặt ồn, tránh luồng điều hoà thổi thẳng vào người nằm, và chừa lối đi ít nhất một bên giường.
- Chỗ làm việc: đủ sáng, có ổ điện gần, ít người qua lại sau lưng.
- Bếp: thông gió được, khu nấu tách khỏi khu trẻ chơi.
- Lối đi: trống, không vướng, có đèn ban đêm.
Cách làm gọn: lọc bằng mấy tiêu chí này trước, còn lại vài phương án, rồi trong số đó chọn cái hợp với phần bạn coi trọng. Làm ngược lại thì hay bế tắc, vì danh sách theo bảng vốn đã hẹp.
Khi hai người coi trọng khác nhau
Chuyện này phổ biến hơn chuyện hai mệnh khác nhau: một người tin và muốn làm theo, người kia thấy không cần.
Mấy cách thường giúp: tách phần chung và phần riêng — khu chung cần đồng thuận, phòng riêng thì người dùng quyết; đặt ngưỡng tiền nếu việc theo bảng dẫn tới chi tiêu, để chuyện được bàn như mọi khoản chi khác; và đừng tranh luận ai đúng, vì phần niềm tin không giải quyết bằng tranh luận được.
Một câu hỏi thực tế thường mở được bế tắc: nếu làm theo cách này thì mình mất gì? Nếu câu trả lời là không mất gì đáng kể, thì làm cho người kia yên tâm cũng chẳng sao.
Khi trong nhà còn có người thứ ba
Nhà có con, có cha mẹ ở cùng, hoặc có người thân ở lâu dài thì câu hỏi theo ai càng khó hơn — và cũng càng cho thấy vì sao tìm một đáp án duy nhất là ngõ cụt.
Cách thực tế mà nhiều gia đình dùng: phần chung theo phần giao của cả nhà, và phòng của ai thì theo người đó. Với con nhỏ, nhiều nhà để phòng con theo tiêu chí đo được — đủ sáng ban ngày, yên vào giờ ngủ, an toàn — rồi mới tính tới phần còn lại.
Và có một điều đáng nói rõ: đừng gán cho một đứa trẻ vai trò làm lệch cái gì đó trong nhà. Trẻ con nghe được và nhớ lâu hơn người lớn tưởng, và một câu nói vu vơ kiểu đó có thể theo chúng rất lâu.
Ghi lại cách mình đã chọn
Việc nhỏ mà tiết kiệm nhiều lần tra lại. Ghi bốn dòng: tính theo hệ nào (nạp âm hay cung phi), mốc đổi năm dùng cái nào, chọn cách dung hoà nào trong bốn cách trên, và ngày ghi.
Lợi ích thấy ngay ở hai chỗ. Một là khi ai đó đưa ra kết luận khác, bạn đối chiếu được ngay lệch ở khâu nào thay vì tranh luận chung chung. Hai là lần sau đổi nhà hay sắp lại phòng, bạn không phải bắt đầu từ đầu.
Và nếu về sau bạn đổi ý, cứ đổi — ghi thêm một dòng mới kèm ngày. Không có gì bắt bạn phải giữ mãi một cách chọn.
Mấy chỗ nên cẩn thận
- Người vừa tư vấn vừa bán thứ mà kết luận dẫn tới — đó là xung đột lợi ích rõ ràng.
- Lời khuyên yêu cầu đục tường, dời bếp, bịt cửa — những việc này đụng kết cấu và phải hỏi người có chuyên môn xây dựng, nhiều trường hợp còn phải xin phép.
- Nói rằng hai tuổi khắc nhau nên phải làm gì đó tốn kém — các hệ không thống nhất về chuyện này, và một kết luận chắc nịch kèm một khoản chi là dấu hiệu đáng dừng lại.
- Kết luận khiến một người trong nhà thấy mình là nguyên nhân của điều xấu. Đây là chỗ cần nói thẳng: không nên để một bảng tra đặt ai đó vào vị trí đó trong chính gia đình mình.
Tóm lại
Không có câu trả lời duy nhất, vì cách xác định hành đã nhiều lối, mốc đổi năm không thống nhất, và chuyện theo ai cũng là quy ước.
Bốn cách đang dùng: theo một người, tìm phần giao, chia theo khu vực, chia theo việc — chọn cách nào là quyết định của gia đình. Nếu hai kết quả ngược nhau thì kiểm lại đầu vào trước. Và lọc bằng tiêu chí đo được trước, rồi mới chọn trong phần còn lại.