Kiêng kỵ khi lên đường: cái nào là an toàn giao thông, cái nào là tập tục

Chuyện lên đường có lẽ là nhóm kiêng kỵ được nhắc tới nhiều nhất trong đời sống thường ngày: xem ngày xuất hành, ra ngõ gặp ai, quên đồ có nên quay lại, xuất phát giờ nào.

Theo đúng khuôn của loạt bài này, ta xếp chúng theo cơ sở — cái nào có lý do thực tế, cái nào là tập tục, cái nào là lời đồn — rồi nói phần thật sự làm chuyến đi an toàn hơn.

Nhóm có cơ sở thực tế

Ít hơn người ta tưởng, nhưng có thật.

Không đi khi quá mệt hoặc thiếu ngủ. Nhiều nơi diễn đạt thành "kiêng đi lúc người không tỉnh táo" — và đây là điều đúng theo nghĩa đen nhất: buồn ngủ khi lái xe là nguy hiểm rõ ràng.

Tránh giờ tối trời và giờ khuất mắt. Tập tục kiêng đi lúc chập tối trùng với thực tế là lúc ấy tầm nhìn tệ nhất — mắt chưa kịp thích nghi giữa sáng và tối.

Không đi ngay sau bữa ăn no hoặc sau rượu bia. Phần rượu bia thì không còn là chuyện kiêng nữa mà là chuyện pháp luật.

Xem thời tiết trước khi đi — dạng "hiện đại" của việc xem ngày, và là dạng kiểm được.

Điểm chung: mấy điều này nói về trạng thái người đi và điều kiện đường, không nói về vận may.

Nhóm tập tục — không kiểm được nhưng cũng không hại

Đây là nhóm lớn nhất.

Xem ngày giờ xuất hành. Nhiều nhà vẫn giữ, nhất là cho chuyến đi lớn hoặc đầu năm. Nó không kiểm chứng được, nhưng nó có một tác dụng phụ rất thật: bạn phải lên kế hoạch trước, và việc chuẩn bị sớm thì có ích thật.

Kiêng ra ngõ gặp người này người kia. Đây là chỗ nên dừng lại một chút — xem mục dưới.

Quên đồ thì không quay lại, hoặc nếu quay thì phải làm một động tác nào đó. Về mặt thực tế: quay lại lấy đồ cần thiết luôn tốt hơn là đi thiếu, còn nếu món đó không cần thì đừng quay.

Không quét nhà, không cho lửa, không cho nước vào ngày người nhà lên đường xa.

Cách xử với cả nhóm này: nếu nó không làm bạn tốn tiền, không làm bạn đi muộn, và không làm ai tổn thương — thì giữ hay bỏ đều được, tuỳ nếp nhà bạn.

Chỗ một điều kiêng đi quá

Nói thẳng, vì đây là chỗ duy nhất trong bài có hại thật.

Mấy điều kiêng "gặp ai thì xui" nhắm vào con người cụ thể — thường là phụ nữ, người có tang, người khuyết tật, người làm nghề bị coi thường. Một người đứng ở ngõ nhà mình vào buổi sáng không gây ra điều gì cho chuyến đi của bạn.

Cái giá là thật và rơi vào người khác: có người bị hàng xóm né tránh, bị trách móc sau một chuyện không may hoàn toàn không liên quan.

Nếu nhà bạn có nếp này thì có thể giữ phần tâm lý mà bỏ phần chỉ mặt: chuẩn bị kỹ, đi sớm, tự nhắc mình bình tĩnh — mấy thứ đó làm được cùng một việc mà không cần ai phải chịu trách.

Và đừng nói câu ấy trước mặt trẻ con. Chúng nhớ rất lâu, và chúng sẽ đem đi dùng với bạn cùng lớp.

Thứ thật sự làm chuyến đi an toàn hơn

Phần đáng đầu tư công sức nhất, và nó cụ thể.

Kiểm xe trước khi đi xa: lốp, phanh, đèn, nước làm mát, và giấy tờ.

Nói cho ai đó biết lịch trình — đi đâu, khi nào tới, đường nào. Với chuyến đi một mình thì đây là việc quan trọng nhất trong cả danh sách.

Sạc đầy điện thoại và mang theo cách sạc dự phòng.

Chia chặng nếu đường dài, và định sẵn chỗ nghỉ — quyết trước lúc còn tỉnh táo thì tốt hơn quyết lúc đã mệt.

Mang thuốc đang dùng và một ít tiền mặt.

Và đừng đặt lịch quá khít. Phần lớn quyết định liều trên đường sinh ra từ việc sợ trễ giờ — cái này thì không tập tục nào giúp được, chỉ có việc cộng dư ra ba chục phút mới giúp được.

Trong nhà có người giữ nếp, người không

Chuyện xảy ra ở gần như mọi nhà, nhất là khi có người lớn tuổi.

Mấy nếp này thường nặng tình hơn nặng lý. Người dặn bạn xem ngày trước khi đi xa phần lớn là đang lo cho bạn, và họ không có cách nào khác để nói ra điều đó.

Làm theo mấy việc không tốn gì thì cứ làm. Đi vào giờ người nhà mong muốn, nghe lời dặn rồi cảm ơn — mấy chuyện đó rẻ, và nó giữ được không khí trong nhà.

Chỗ nên giữ ranh giới là khi nó bắt bạn hoãn việc quan trọng, tốn một khoản tiền đáng kể, hoặc bắt người khác chịu tiếng.

Đừng tranh luận đúng sai ngay trước lúc lên đường. Đó là lúc ai cũng đang căng, và cuộc tranh luận ấy không bao giờ kết thúc ở cửa nhà.

Còn nếu bạn là người giữ nếp thì nhớ rằng người trẻ làm theo vì thương bạn, chưa chắc vì tin — và như vậy cũng đã đủ.

Về tới nơi và lúc trở về nhà

Phần ít được nhắc, dù có khá nhiều nếp gắn vào đó.

Nhiều nhà có lệ báo tin khi tới nơi — và đây là nếp nên giữ bằng mọi giá, vì nó chính là cách người ở nhà biết bạn an toàn. Một tin nhắn ngắn là đủ.

Lệ rửa tay rửa mặt trước khi vào nhà sau chuyến đi xa: gốc là tập tục, mà phần vệ sinh thì đúng thật, nhất là khi trong nhà có trẻ sơ sinh hoặc người đang ốm.

Kiêng mang một số thứ về nhà thì tuỳ nếp từng nhà. Riêng đồ mua ở nơi xa thì nên nhớ phần quy định — loạt bài đã nói về chuyện mang đồ qua biên giới.

Dỡ đồ và kiểm ngay trong ngày thay vì để vali nằm đó cả tuần: đồ ẩm, đồ ăn mang về, thuốc — ba thứ này để lâu là hỏng.

Và nếu chuyến đi không suôn sẻ thì đừng quy cho việc đã không kiêng đủ. Xem lại phần chuẩn bị thì học được nhiều hơn.

Ba điều gọn lại

Một, nhóm có cơ sở thật đều nói về trạng thái người đi và điều kiện đường — không đi khi quá mệt, tránh giờ tối trời, xem thời tiết trước — chứ không nói về vận may.

Hai, nhóm tập tục thì giữ hay bỏ đều được, miễn nó không làm bạn tốn tiền, đi muộn, hoặc làm ai tổn thương.

Ba, điều kiêng "ra ngõ gặp ai" là chỗ duy nhất có hại thật, vì cái giá rơi vào một người cụ thể — giữ phần chuẩn bị và bình tĩnh, bỏ phần chỉ mặt.