Nhận biết đồ nhựa và đồ ép giả vật liệu tự nhiên: nhìn ở đâu

Trong bộ bài về nhận biết chất liệu, có một nhóm hay bị bỏ qua: đồ nhựa và đồ composite làm giả vật liệu tự nhiên. Chúng giả đá, giả gỗ, giả gốm, giả kim loại — và ngày càng giống.

Bài này không nói đồ nhựa là xấu. Nhiều món nhựa làm tốt, bền, nhẹ và hợp với chỗ dùng. Vấn đề chỉ nảy sinh khi mình trả giá của vật liệu này để nhận vật liệu kia — hoặc khi mình chọn sai chỗ đặt vì tưởng nó là thứ khác.

Bốn nhóm hay gặp

Nhựa đúc phủ màu giả đá. Bề mặt có vân, sờ mát, nhìn ảnh gần như không phân biệt được. Đây là nhóm giống nhất.

Bột đá trộn keo ép khuôn. Có thành phần đá thật nhưng đã nghiền và ép lại. Nặng hơn nhựa thuần, và nhiều nơi bán gọi tên khá mập mờ.

Nhựa giả gỗ. Vân gỗ in hoặc dập nổi. Dùng nhiều ở đế, khung, và phần phụ kiện.

Nhựa mạ kim loại. Lớp ngoài sáng như đồng hoặc bạc, lõi là nhựa. Nhóm này nhận ra dễ nhất trong bốn nhóm.

Biết bốn nhóm này thì khi cầm một món lạ lên, mình có sẵn bốn khả năng để kiểm thay vì chỉ hỏi "đá thật hay không".

Cầm lên: bốn cảm giác nói được nhiều nhất

Trọng lượng so với kích thước. Nhựa nhẹ hơn đá và kim loại rất rõ. Đây là phép thử nhanh và đáng tin nhất — chỉ cần có một món thật để so trong đầu.

Nhiệt độ khi mới cầm. Đá và kim loại mát tay lúc đầu rồi ấm dần theo tay. Nhựa thì gần như trung tính ngay. Phép này có ích nhưng đừng dựa hẳn: món vừa có người cầm hoặc để chỗ nắng thì đã ấm sẵn.

Âm khi gõ nhẹ. Gõ bằng móng tay — đá và gốm cho tiếng đanh, nhựa cho tiếng đục. Khác biệt này khá rõ khi nghe cạnh nhau.

Cạnh và mép. Nhựa đúc thường có đường gờ mảnh chạy quanh — dấu của khuôn. Nhìn kỹ mép dưới và mép trong, đó là chỗ người ta ít mài kỹ.

Nhìn kỹ: ba chỗ hay lộ

Vân lặp lại. Vật liệu tự nhiên thì mỗi chỗ một khác. Món đúc khuôn có thể có vân đẹp nhưng nếu tìm thấy một đoạn vân lặp lại y hệt ở chỗ khác thì đó là dấu rõ ràng.

Nhiều món giống hệt nhau trên cùng một quầy. Với hàng tự nhiên thì không có hai món giống hệt. Cả kệ giống nhau tới từng chi tiết thì đó là hàng khuôn.

Chỗ lỗ khoan và chỗ cắt. Đây là nơi thấy được lõi. Lõi khác hẳn màu bề mặt là dấu của lớp phủ; lõi đồng nhất và có bọt khí nhỏ là dấu của đúc.

Bột đá ép: nhóm khó nhất và cũng gây tranh cãi nhất

Nhóm này ở giữa, và nó là nguồn của phần lớn hiểu lầm khi mua bán.

Nó nặng hơn nhựa nên phép thử trọng lượng kém hiệu quả hơn. Nó cũng có thành phần đá thật, nên người bán gọi nó là "đá" cũng không hẳn sai theo cách họ nói — nhưng người mua nghe thì hiểu khác.

Cách phân biệt thực tế: nhìn tổng thể xem màu có quá đều không, và tìm dấu khuôn ở mép. Đá nguyên khối gần như luôn có chỗ đậm nhạt khác nhau; bột ép thì màu đều một cách bất thường.

Và cách chắc nhất vẫn là hỏi thẳng: "món này là đá nguyên khối hay đá ép ạ?" Câu hỏi rõ ràng thì câu trả lời cũng rõ ràng hơn, và cách người bán trả lời cũng là thông tin.

Khi nào đồ nhựa lại là lựa chọn đúng

Nói cho công bằng, có mấy chỗ nhựa hơn hẳn:

Chỗ cao và chỗ dễ rơi. Món nhẹ rơi xuống ít gây thương tích và ít làm hỏng sàn hơn.

Nhà có trẻ nhỏ. Cùng lý do trên.

Trong xe. Nhẹ, không gây nguy hiểm khi phanh gấp — nhưng phải chịu được nhiệt, và nhiều loại nhựa rẻ thì không.

Ngân sách nhỏ. Một món nhựa làm khéo, mua đúng giá của nó, thì hơn hẳn một món đá kém chất lượng mua đúng giá đá.

Điều quan trọng chỉ là biết mình đang mua gì và trả đúng giá của thứ đó.

Giữ gìn: nhựa cũng có cách riêng

Nhựa sợ nhiệt và sợ nắng hơn đá nhiều. Để trên nóc tủ sát trần hoặc trên táp lô xe qua mùa hè là cong, ngả màu, đôi khi giòn.

Cũng tránh chất tẩy mạnh và cồn — chúng làm mờ bề mặt và có thể làm bong lớp phủ màu. Khăn ẩm rồi lau khô là đủ với hầu hết món.

Và nhựa dễ xước hơn, nên đừng dùng miếng cọ nhám. Vết xước trên nhựa không mờ đi theo thời gian như trên một số vật liệu khác.

Đọc mấy chữ hay gặp trong lời rao

Nhóm hàng này có một bộ chữ riêng, và phần lớn chúng không có định nghĩa thống nhất. Biết nghĩa thông thường của chúng thì đọc lời rao đỡ bị dẫn dắt.

Chữ kiểu "cao cấp", "loại một", "hàng tuyển" — không nói gì về chất liệu. Chúng là chữ xếp hạng nội bộ của người bán, và mỗi nơi một thang.

Chữ ghép kiểu "đá nhân tạo", "đá công nghiệp", "đá tổng hợp" — đều chỉ nhóm không phải nguyên khối, nhưng cách làm khác nhau và giá cũng khác nhau. Gặp mấy chữ này thì hỏi thêm một câu cho rõ.

Chữ nói về hình thức — bóng, mịn, vân đẹp — mô tả bề mặt chứ không mô tả ruột. Một món đúc khuôn hoàn toàn có thể đúng hết mấy chữ đó.

Chữ đáng tin hơn cả là chữ đi kèm con số: cân nặng, kích thước, và tên gọi cụ thể của loại vật liệu. Lời rao nào có con số thì có thứ để kiểm; lời rao chỉ toàn tính từ thì chưa nói gì.

Ba điều gọn lại

Một. Đồ nhựa không xấu — vấn đề chỉ nảy sinh khi trả giá của vật liệu này để nhận vật liệu kia.

Hai. Bốn phép thử bằng tay: trọng lượng so với cỡ, nhiệt độ khi mới cầm, âm khi gõ nhẹ, và đường gờ khuôn ở mép.

Ba. Vân lặp lại và cả kệ giống hệt nhau là hai dấu rõ nhất — với hàng tự nhiên thì không có hai món giống hệt.